[sunshine]

1800'lerden beri uzmanlarýn dikkatini çeken, 1943'te kanner tarafýndan tanýmlanýp, adý konan "otizm", gündeme "yaðmur adam" filmiyle gelebildi. o zamana kadar yalnýzca çocuklarýna taný konan ailelerin bildiği bu hastalık, toplum tarafýndan tanýnmaya baþladý. yaðmur adam filmi tam olarak otizmin bütün özelliklerini anlatmasa da, erken tanýnýn çok önemli olduğu bu hastalýðýn, ailelerce daha erken fark edilip, tedavinin erken baþlamasýný saðlamasý açýsýndan mühimdir. peki nedir otizm? esasýnda otizm birbirlerine benzerlikler belirten, yaygın geliþimsel bozukluk, baþlýðý altýndaki bozukluklardan biridir. esas olarak iki alanda bozukluk görülür. iletiþim ve sosyal geliþim alaný ve yineleyen, sýnýrlý ilgi ve davranışlar. ve bunların çocuk 30 aylık olmadan önce baþlamasý gerekmektedir. aslýnda bebek doğduğu andan baþlayarak farklýlýk gösterir. þayet ailenin daha önce doğmuþ bir çocuğu varsa kıyaslayabilir. pek ağlayıp, sýzlamayan, tepkisiz, fazla uslu bebeklerdir. aile bebeðin onlara ihtiyaç duymadýðý kanýsýna bile kapýlabilir.

* kendi kendine oynayan, oyuncaklar yerine baþka þeyleri oyun aracý seçen...

* çevreye kendi ihtiyacý olmadýðýnda ilgi göstermeyen...

* hiç konuþmayan ya da yalnýzca kendi gerek duyduðunda tek tek kelimeler kullanan. zaman zaman duymadýðý düþünülen, týpký kelimeleri tekrarlayan ya da sizin söylediðinizi tekrarlayan...

* kendinden "sen" veya "o" diye bahseden. kendi kendine kelimeler üretip, kullanan...

* öpülmekten, kucaða gelmekten hoþlanmayan...

* nesneleri amacýna ideal kullanmayan (kutu kapaðýný çevirmek, oyuncak arabayý sürmek yerine, ters çevirip saatlerce tekerliðini döndürmek, kapýyý açýp kapamak gibi)...

* düzeninin deðiþmesine aþýrý tepki belirten...

* aþýrý titiz olabilen, üzerine su damladýðýnda bile huzursuz olan...

* göz temasý kurmaktan kaçýnan...

* el çýrpma, kanat çýrpar gibi yapma, dönme gibi tekrarlayýcý hareketleri bulunmakta olan...

* acýya, sýcaða, soðuða pek tepki vermeyen...

* yaþýtlarýyla ideal iliþki kuramayan...

* pekçok þeye ilgi göstermezken, müzik sesi gibi bazý þeylere aþýrý ilgi belirten... bu nedenle ailelerin, çocuklarýnýn reklamlar ya da klip kanallarýný izlerken saatlerce sessiz kalýp, kendilerini oyalamalarýndan mutlu olmamalarý gerekmektedir. aksine bu durumu önlenmeleri ve oluyorsa sebebini araþtýrmalarý þarttýr. bu belirtileri taþýyan bir çocukla karþýlaþýrsak bu tanýyý düþünmek zorundayýz. hepsinin birden olmasý gerekmez. otistik olmasa bile benzer bulgular taþýyan baþka bir sorunla karþý karþýya olduðumuzu düþünmekte fayda var.

ne yapabiliriz?
öncelikle unutulmamasý gereken þey, ne kadar erken tanýnýrsa gelecek o kadar iyi olur. bir ailenin çocuðunun deðiþik olduðunu kabul etmesi kolay deðildir. ama gecikilen her müddet çocuðun aleyhine iþler. çünkü tedavide en önemli bölüm, erken baþlanan özel eðitimdir. çocuðunuzun farklýlýðýný hissettiðiniz an bir uzmana baþvurmalýsýnýz. gerekli testler ve incelemelerden sonra taný konursa, sizin ve çocuðunuzun eðitime derhal baþlamasý, gerekirse bazý durumlar için ilaç kullanmasý gerekmektedir.

zorluklar
otizmden bahsedince ailelerin ve çocuklarýn zorluklarýndan da bahsetmek gerekmektedir. ilk güçlük bu tanýyý kabullenmektir. bu aþamanýn çabuk aþýlmasý mühimdir. ama sorunlarýn bitmesi demek deðildir. çok vakit ve emek isteyen bir süreçtir. ülkemiz koþullarýnda eðitmen ve eðitim kurumu bulmanýn zor olduðu bir süreçtir. okula baþlama yaþý geldiðinde, gidebilecek durumdaysa kabullenecek ve iyi ele alacak okul bulmanýn çok zor olduðu bir süreçtir. sokaða çýktýðýnýzda, yemeðe gittiðinizde çevredekilere çocuðunuzu anlatabilmenin yorucu olduðu bir süreçtir. bir miktar mola almak istediðinizde gönül rahatlýðýyla bir hafta olsun býrakabileceðiniz bir kurumun olmadýðý þartlarda yýpratýcýdýr. tüm bunlara karþýn yapabileceðiniz çok þey bulunmakta olan ve yaptýðýnýzda sizi ve çocuðunuzu mutlu eden bir süreçtir. yeter ki bunun kısa mesafe koşusu deðil, bir maraton olduðunu, nefesinizi ve gücünüzü iyi kullanmanız gerektiğini unutmayın.